Istilah Ilmu Hadis 27: Maqthu’ (المَقْطُوعُ)

Dari segi bahasa:

Ia adalah isim maf’ul (kata nama pasif) daripada perkataan (قَطَع), iaitu: memisahkan sebahagian juzuk sesuatu daripada sebahagian yang lain, sebagai satu pemisahan.

Dari segi istilah:

Ia adalah apa yang disandarkan kepada Tabi’in sama ada daripada perkataannya atau perbuatannya, sama ada bersambung sanadnya atau tidak bersambung.

Al-Hafiz Ibn Hajar telah menyertakan ke dalam kategori Maqtu’: Apa yang disandarkan kepada orang-orang selepas Tabi’in daripada kalangan Atba’ al-Tabi’in, dan orang-orang selepas mereka.

Contoh-contoh hadis Maqtu’:

Ibn Abi al-Dunya berkata di dalam kitab al-Faraj ba‘d al-Shiddah (nombor: 4), telah menceritakan kepada kami ‘Ali bin al-Ja‘d, beliau berkata: Telah mengkhabarkan kepada kami Qais bin al-Rabi‘ daripada al-Rabi‘ bin al-Munzir, daripada bapanya, daripada al-Rabi‘ bin Khaitham, (tentang firman Allah):

﴿وَمَن يَتَّقِ اَللهَ يَجْعَل لَّهُ مخْرَجًا﴾

“Dan sesiapa yang bertakwa kepada Allah, nescaya Allah akan mengadakan baginya jalan keluar.” [Al-Talaq: 2]

Beliau berkata: “Jalan keluar daripada setiap perkara yang sempit ke atas manusia.”

Al-Rabi‘ bin Khaitham (Abu Yazid al-Kufi) adalah seorang Tabi‘in yang thiqah (dipercayai). Tafsiran ayat tersebut disandarkan kepadanya daripada perkataannya, maka ia adalah Maqtu‘.

Hukum Berhujah Dengannya:

Maqtu‘ tidak boleh dijadikan hujah dalam sebarang hukum syarak, iaitu: walaupun sahih penyandarannya kepada pengucapnya kerana ia hanya perkataan atau perbuatan salah seorang daripada orang Islam.

Akan tetapi jika terdapat qarinah (petunjuk) yang menunjukkan kepada raf‘nya (penyandarannya kepada Nabi), seperti kata sebahagian perawi ketika menyebut Tabi‘in:

يَرْفَعُهُ

"Beliau me-rafa'-kannya (menyandarkannya kepada Nabi)", maka pada ketika itu ia dianggap mempunyai hukum Marfu‘ Mursal (hadis Marfu’ yang Mursal).

Perhatian:

Sebahagian ahli hadis seperti al-Imam al-Syafi‘i dan al-Tabarani - semoga Allah merahmati mereka berdua - telah menggunakan lafaz Maqtu‘ dan maksud mereka ialah Munqati‘, iaitu: hadis yang tidak bersambung sanadnya.

Ia adalah istilah yang tidak masyhur. Al-Syafi‘i mungkin diberi kelonggaran kerana beliau menyebut demikian sebelum istilah hadis menjadi mantap. Manakala al-Tabarani pula, penggunaannya sedemikian dianggap sebagai tajawwuz (penggunaan secara longgar) daripada istilah sebenar.

Sumber-sumber Maqtu‘:

Bagi hadis Mawquf dan Maqtu‘ terdapat beberapa sumber utama, iaitu:

1 - Musannaf Ibn Abi Shaybah: Karya Abu Bakr ‘Abdullah bin Muhammad bin Abi Shaybah (meninggal dunia tahun 235 Hijrah).

2 - Musannaf ‘Abd al-Razzaq: Karya Abu Bakr ‘Abd al-Razzaq bin Hammam al-Himyari al-San‘ani (meninggal dunia tahun 276 Hijrah).

3 - Tafsir Ibn Jarir (meninggal dunia tahun 310 Hijrah).

4 – Tafsir Ibn Abi Hatim (meninggal dunia tahun 277 Hijrah).

5 – Tafsir Ibn al-Munzir (meninggal dunia tahun 319 Hijrah).

Sumber:

Mausu'ah 'Ulum al-Hadis Wa Fununihi – Dr Sayyid Abdul Majid al-Ghauri