Dari Segi Bahasa:
'Aziz ialah sifah musyabbahah, diambil
daripada 'azza, ya'izzu dengan baris bawah pada huruf 'ain,
iaitu: menjadi kuat dan teguh. Daripadanya firman-Nya Ta'ala: “Lalu Kami kuatkan (mereka).” (Yasin: 14).
Dan 'azza asy-syai' ya'azzu dengan baris atas
pada huruf 'ain, bermaksud: sedikit, sehinggakan hampir tidak ditemui,
maka ia adalah: 'Aziz.
Dan 'azza ya'uzzu dengan baris hadapan pada huruf 'ain
seperti madda dan radda: bermaksud: mengalahkan. Diambil daripada
pepatah mereka (orang Arab): “Siapa yang mengalahkan, dia akan merampas.” (al-Qamus
al-Muhit).
Dari Segi Istilah:
Ia adalah hadis yang diriwayatkan oleh dua orang walaupun
hanya pada satu tingkatan (tabaqah) sanad, dengan syarat bilangan perawinya tidak kurang
daripada dua orang pada kesemua tingkatan sanadnya.
Al-Hafiz Ibnu Hajar dalam Syarh an-Nukhbah mentakrifkannya
dengan perkataan beliau: “Ia adalah hadis yang tidak diriwayatkan oleh kurang
daripada dua orang, daripada dua orang.”
Inilah takrif yang muktamad.
Maknanya ialah tidak terdapat pada mana-mana tingkatan sanadnya bilangan perawi yang kurang daripada dua orang.
Adapun jika terdapat pada sebahagian tingkatan sanadnya tiga
orang perawi atau lebih, maka ia tidak menjadi masalah, dengan syarat masih ada
walaupun pada satu tingkatan yang mempunyai dua orang perawi, kerana kiraan dibuat
berdasarkan tingkatan yang paling sedikit bilangan perawinya.
Dengan kata lain, kita boleh mengatakan bahawa hadis 'aziz
ialah hadis yang bilangan perawinya pada salah satu tingkatan sanadnya adalah
dua orang, dan ini tidak menghalang daripada bilangan perawinya pada
tingkatan-tingkatan sanad yang lain adalah lebih daripada dua orang.
Sebab dinamakan 'Aziz:
Daripada takrif bahasa, jelas kepada kita bahawa ia
dinamakan 'aziz kerana salah satu daripada dua sebab:
1 - Sama ada kerana 'izzah-nya yang bermaksud
kejarangannya, iaitu kerana sedikitnya jenis hadis ini ditemui.
2 - Atau kerana 'izzah-nya yang bermaksud
kekuatannya, iaitu kerana ia telah dikuatkan dengan jalur sanad yang
lain.
Contohnya:
Hadis: “Tidak beriman seseorang daripada kamu sehinggalah
aku lebih dicintainya daripada hartanya, anaknya, dan seluruh manusia.”
(Diriwayatkan oleh al-Bukhari).
Ia telah diriwayatkan oleh dua orang sahabat, dan
diriwayatkan daripada mereka berdua oleh beberapa orang tabi'in seperti
berikut:
1 - Ia diriwayatkan oleh Anas bin Malik radiallahuanhu,
dan diriwayatkan daripada Anas oleh: 'Abdul 'Aziz bin Suhaib dan Qatadah.
Diriwayatkan daripada 'Abdul 'Aziz oleh kedua-dua: 'Abdul
Warith dan Isma'il bin 'Ulayyah.
Diriwayatkan daripada Qatadah oleh kedua-dua: Syu'bah dan
Husain al-Mu'allim.
2 - Dan diriwayatkan oleh Abu Hurairah radiallahuanhu oleh: al-A'raj 'Abdurrahman bin Hurmuz
dan daripadanya diriwayatkan oleh Abu az-Zinad.
Daripada apa yang telah dikemukakan, jelaslah kepada kita bahawa hadis ini diriwayatkan daripada dua orang sahabat, dan ini adalah bilangan paling sedikit dalam tingkatan-tingkatan sanadnya.
Bilangan perawi pada tingkatan berikutnya (iaitu tingkatan tabi'in)
adalah tiga orang, dan begitulah bilangan perawi bertambah pada tingkatan yang
berikutnya.
Hukumnya:
Keadaan sesuatu hadis itu 'aziz tidak semestinya
menjadikan ia sahih. Ia boleh jadi sahih, atau hasan, atau
daif, dan perkara tersebut bergantung kepada terpenuhinya syarat-syarat sahih
atau tidak.
Sebagaimana keadaan hadis itu ‘aziz tidak semestinya menjadikan ia sahih, tidak disyaratkan juga hadis sahih itu mesti 'aziz, bahkan ia boleh juga gharib (diriwayatkan oleh seorang perawi sahaja).
Jarangnya Ada Penulisan Mengenainya:
Para ulama tidak menghasilkan karya-karya khusus untuk hadis
'aziz. Mungkin hal ini disebabkan oleh bilangannya yang sedikit dan
jarang ditemui, sehinggakan Ibnu Hibban mendakwa bahawa riwayat dua orang perawi daripada dua orang perawi itu pada asalnya tidak wujud.
Namun, al-Hafiz Ibnu Hajar membantah beliau dengan berkata: “Jika yang beliau maksudkan ialah riwayat dua orang daripada dua orang sahaja secara berterusan, maka ia boleh diterima.
Adapun bentuk 'aziz yang dianggap benar oleh para ulama, ia memang wujud, iaitu dengan syarat ia tidak diriwayatkan
oleh kurang daripada dua orang perawi, daripada kurang daripada dua orang perawi juga.”
Rujukan:
- Bulugh al-Amal Min Mustholah al-Hadith Wa al-Rijal oleh
Prof Dr Muhammad Mahmud Ahmad Bakkar.
- Mausu'ah 'Ulum al-Hadis Wa Fununihi oleh Dr Sayyid
Abdul Majid al-Ghauri
Tiada ulasan:
Catat Ulasan